Onze sprong naar de onderzoeksjournalistiek

irjbulgarije

Ruben Brugnera en Michael Merrigan werden freelance onderzoeksjournalist na het volgen van de opleiding Internationale Researchjournalistiek (IRJ) van het Fonds Pascal Decroos.

Hoe begin je aan een internationaal onderzoeksproject? Waar vind je financiering en hoe overtuig je de gevestigde media om jouw verhaal te publiceren? Met de hulp van Journalismfund.eu en Fonds Pascal Decroos vonden we antwoorden op deze vragen. Ons onderzoek naar schrijnende uitbuiting in de bejaardenzorg mondde uit in publicaties in drie landen en een 40-minuten durende VTM-Telefactsreportage.

Het begon allemaal met een gerucht over inwonende Oost-Europese ouderenverzorgsters die, naar verluidt, onderbetaald zouden zijn. Bij ons (Ruben Brugnera, Michaël Merrigan, Jasmijn Post en Anoek Hofkens), een groepje deelnemers aan het IRJ-programma op zoek naar een boeiend onderzoeksthema, trok het onderwerp meteen de aandacht.

Een sterk onderwerp

We begonnen te graven en ontdekten al snel dat we inderdaad iets groters op het spoor waren. Het verhaal bleek niet alleen voor België van belang, maar ook voor Nederland en Bulgarije. En bij uitbreiding zelfs voor de hele Europese Unie, want het stelde de uitwassen van een te lakse implementatie van het Europees Vrij Verkeer van Werknemers aan de kaak. Kortom, we waren op een sterk verhaal gestoten en er was geen weg terug. Maar hoe breng je een internationaal onderzoeksdossier tot een goed einde?

Een duwtje in de rug

Dankzij het IRJ-programma waren we vertrouwd met de instrumenten en methodes om aan onderzoeksjournalistiek te doen en samen hadden we de achtergrond in politiek, recht en bedrijfsstructuren die voor dit onderzoek nodig was. Onze mentor binnen het IRJ-programma, Ayfer Erkul, spoorde ons aan om bij Fonds Pascal Decroos en Journalismfund.eu meteen werkbeurzen aan te vragen en gastdocente Brigitte Alfter hielp ons bij het vinden van journalistieke partner in Bulgarije: met de hulp van Stanimir Vaglenov, een journalist gespecialiseerd in fraude en corruptie, konden we ook aan Bulgaarse kant een sterk en diepgaand dossier opbouwen.

Het verkrijgen van onderzoekssteun van Journalismfund.eu en Fonds Pascal Decroos bleek een enorme troef in de zoektocht naar publicatiepartners. Als jonge journalisten konden we immers geen indrukwekkende publicatielijst voorleggen, maar met het argument dat ons dossier de goedkeuring had verkregen van twee onafhankelijke jury’s, kregen we een kans om ons te bewijzen.

Impact

Ons project mondde uit in een 40-minuten durende VTM-Telefactsreportage, een publicatie in Knack en de Groene Amsterdammer en uitgebreide verslaggeving in de toonaangevende Bulgaarse krant 24Chasa, en in EU Observer. Ook volgde er een golf secundaire publicaties en politieke reacties. Zo berichtten in België bijna alle kranten over het nieuwsitem en werd het een hoofdpunt in het VTM-Nieuws. De publicatie was bovendien het onderwerp van een debat in het Vlaams Parlement en noopte Vlaams minister van Welzijn en gezondheid, Jo Vandeurzen, en de Belgische minister van Werk, Kris Peeters, tot een reactie. Ook in het Nederlandse Parlement werden er vragen ingediend over het onderwerp en in Bulgarije kwam er reactie van het Ministerie van Werk en Sociaal Beleid waarin het maatregelen aankondigde tegen het misbruik dat we hadden aangekaart.

 

Ruben Brugnera & Michael Merrigan
Internationale Researchjournalistiek 2016 – 2017